Op social media ontvingen we veel positieve berichten. Nieuwe medestanders van The Firewall riepen andere mensen op hetzelfde te doen. Onze e-mail inbox stroomde vol met enthousiaste reacties en aanbiedingen van mensen die iets aan onze missie willen bijdragen. Het was de droomstart waar we op hoopten toen we afgelopen week de laatste voorbereidingen troffen.

In januari besloten we dat we in mei van start zouden gaan, maar bij het verstrijken van de tijd begonnen mede-oprichter Richard Jong en ik ons af te vragen of we dat gingen halen. Richard is verantwoordelijk voor de bouw van het platform en hij stelde begin april bezorgd vast dat er nog heel veel werk op zijn bordje lag. Ik kwam tot dezelfde conclusie. De teksten voor de campagne waren nog niet klaar, het beeld moesten we nog laten maken, onze gedroomde ambassadeurs moesten nog bevestigen of ze daadwerkelijk onze missie wilden ondersteunen en nog veel meer details waren nog niet gereed.

Van die spanning kan ik doorgaans enorm genieten, het zet je aan, maar er speelde tegelijkertijd iets dat een flinke weerslag op ons gemoed had: de aangekondigde dood van onze dierbare vriendin en collega Karin Spaink.

Bron van inspiratie

Karin Spaink was schrijver, columnist, denker, activist en groeide als chef van de eindredactie uit tot de ‘godmother’ van Follow the Money. Karin leed al sinds 1986 aan de auto-immuunziekte multiple sclerose en haar situatie verslechterde sinds 2023 aanzienlijk. Begin 2025 besloot ze dat ze een einde aan haar leven wilde maken omdat ze weigerde opgesloten te raken in een lichaam dat het niet meer deed.

Karin overleed vrijdagochtend 8 mei in het bijzijn van zes goede vrienden en ik was er een van. Een paar uur later kon iedereen haar laatste stuk op haar website lezen. Ze was voor velen een bron van inspiratie, niet in het minst voor team The Firewall.

Karin was een vroege internetactivist en trok midden jaren negentig ten strijde tegen de sekte Scientology. Een gevecht dat tien jaar zou duren en draaide om de vraag wie er aansprakelijk was voor wat gebruikers online doen. In 2022 maakte ze voor Follow the Money een podcastserie waarin ze uitgebreid terugblikte op het slopende juridische gevecht dat ze uiteindelijk won en dat belangrijke jurisprudentie opleverde.

In die jaren stond ze ook aan de basis van de eerste digitale burgerrechtenbeweging van Nederland: Bits of Freedom. Ruim een kwart eeuw later was van haar strijdlust nog niets verdwenen. In januari van dit jaar was La Spaink een van de prominenten die zich op initiatief van stichting Firewall een juridische procedure aanspande tegen de minister van Economische Zaken om de overname van DigiD-leverancier Solvinity tegen te gaan.

Afgelopen vrijdag namen we met haar vrienden en (oud) collega’s in besloten kring afscheid van haar. Een dag later verschenen onze advertenties in de kranten. Voor Karin was dat niet meer dan vanzelfsprekend: het leven gaat door en de start van crowdfundingcampagne van The Firewall moest vooral niet door haar dood worden uitgesteld. Ze zou zelf een van de grootste donateurs worden, want ze kende een deel van haar nalatenschap aan onze stichting toe.

De zaak DigiD

The Firewall belooft zijn medestanders expliciet dat we naar de rechter stappen als een zaak daarom vraagt. Vandaag is het zover: het eerste juridische geschil waar stichting Firewall bij is betrokken, staat vandaag om 15.00 uur in de rechtbank Rotterdam op de rol . De zaak gaat weliswaar zonder eiser Karin Spaink van start, maar hij vindt wel plaats in haar geest. Het gaat in deze kwestie immers om digitale burgerrechten en om de vraag of een essentieel stuk digitale infrastructuur door een overname binnen de reikwijdte van een regime mag komen dat ons land niet per se goed gezind is, het internationale recht niet meer respecteert en grondrechten van burgers aan zijn laars lapt.

Dat is namelijk wat er gebeurt wanneer het Amerikaanse techbedrijf Kyndryl de Nederlandse DigiD-leverancier Solvinity mag overnemen. Het leek enkele jaren geleden nog onvoorstelbaar, maar tegenwoordig kunnen mensen die - net zoals Karin Spaink ooit - voor seksuele diversiteit ijveren, door de autoriteiten in de Verenigde Staten aangemerkt worden al terrorist. Op grond van de Clarifying Lawful Overseas Use of Data Act (CLOUD Act) kunnen Amerikaanse opsporingsdiensten data van Nederlandse opvragen als het vermoeden van terroristische activiteiten bestaat. Onder die wet is het zelfs mogelijk dat andere landen op grond van een bilateraal verdrag met de VS data van Nederlandse burgers via Kyndryl opvragen. Dat kunnen ook totalitaire regimes zijn of schurkenstaten.

De minister wil burgers en belangenorganisaties bij het ondoorzichtige en onnodig lange besluitvormingsproces rond de overname van Solvinity buiten de deur houden. Dat vinden Esther van Egerschot, Maxim Februari, Felienne Hermans, Bert Hubert, Joris Luyendijk, Caroline Nevejan, Reijer Passchier, Jelle Postma, Sander Schimmelpenninck, Marleen Stikker, de stichting Privacy First en de stichting Firewall onaanvaardbaar. De rechten van Nederlandse burgers staan op het spel en daarom staan we vandaag voor de rechter. 
We zullen snel weer van ons laten horen.

Eric Smit