Coalitie van maatschappelijke stichtingen roept het Rijk op te stoppen met Facebook

“Als je een kamer in je huis wilt verhuren, dan heet dat hospitaverhuur en moet je aan bepaalde vereisten voldoen.” “In de nacht van 24 op 25 oktober gaat de wintertijd in.” “Heb je een paard of een pony? Dan moet je dier een chip en een paspoort hebben.” Het zijn zomaar wat berichten die op de Facebook-pagina’s van de Rijksoverheid en de RVO (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland) staan. Niks aan de hand, zul je misschien denken. En inderdaad, dit lijken onschuldige berichten met weinig schadelijke impact. Maar schijn bedriegt.

Filterbubbel

In 2022 wees een privacy-onderzoek (DPIA) van de Rijksoverheid uit dat het gebruik van Facebook-pagina’s niet te verenigen is met de democratische principes van overheidscommunicatie. Zo is niet duidelijk wat Meta doet met de gegevens die gebruikers achterlaten. Daarnaast bepalen de algoritmes van Meta welke berichten volgers te zien krijgen en welke niet. Dit leidt tot een filterbubbel die botst met de plicht van de overheid om haar burgers gelijkwaardig en neutraal te informeren. Ook hebben burgers een account nodig om toegang te krijgen tot de berichtgeving. Dit is in strijd met het democratische beginsel van vrij toegankelijke informatievoorziening.

Meta weigert inzage te geven in de werking van haar algoritmes, die onder meer populaire anti-overheidsstandpunten pushen

Een door de Rijksoverheid uitgevoerd mensenrechten-onderzoek (HRIA) uit 2022 keek naar de impact van het gebruik van Facebook Pages door de overheid op mensenrechten, zoals de vrijheid van gedachte en van informatie. Hoewel Meta weigerde inzage te geven in de werking van haar algoritmes, bleek onder meer dat deze algoritmes juist populaire anti-overheidsstandpunten pushen. Ook dit rapport concludeerde: de overheid moet stoppen met het gebruik van Facebook-pagina’s.

Alle seinen op rood

Inmiddels zijn we vier jaar verder en gebruikt de overheid nog altijd Facebook voor haar communicatie. In de tussentijd zijn er door het kabinet gesprekken gevoerd met Meta, die weigert te voldoen aan de voorwaarden van de overheid om transparantie te bieden in onder meer de verwerking van persoonsgegevens. Begin 2024 is advies gevraagd aan de Autoriteit Persoonsgegevens, die eveneens maant te stoppen met Facebook als communicatiekanaal.

Het kabinet maakt zich voor een fundamenteel aspect van de democratie afhankelijk van Meta

Alle seinen staan op rood, maar om onnavolgbare redenen blijft de overheid actief op het platform. In een Kamerbrief van 15 oktober laat staatssecretaris Van der Burg weten dat het gebruik zonder termijn doorloopt, en dat het besluit over stoppen is doorgeschoven naar een ambtelijke adviesraad, te weten: de Voorlichtingsraad. Hiermee marchandeert het kabinet niet alleen met de grondbeginselen van onze democratie, het maakt zich voor een fundamenteel aspect hiervan ook afhankelijk van een Amerikaanse techreus.

Dringende oproep

Het is hoog tijd dat de Tweede Kamer een grens trekt. Daarom heeft The Firewall mede namens Privacy First, Freedom Internet, PublicSpaces, NJCM, Waag Futurelab, Open State Foundation, Internet Society Nederland, Bits of Freedom, Framer Framed, Coöperatie Gebied Online en vereniging BovenJan een brief gestuurd naar de Kamer waarin we vragen om opheldering en een dringende oproep doen om te stoppen met Facebook voor overheidscommunicatie.

Het is evident dat het Rijk weg moet van Facebook, en wel zo snel mogelijk. Digitale autonomie is essentieel voor het behoud van onze democratie. Media en maatschappelijke organisaties werken er al hard aan, met alternatieve platforms zoals Mastodon, Eurosky, VraagHetZe.Nu, alternatieven van PublicSpaces en oso.social. Waar blijft de overheid?