De kop is eraf

Begin januari startte onze actie tegen de verkoop van Solvinity met een brandbrief die door stichting Privacy First en een groep bekende opiniemakers, wetenschappers en techexperts werd ondertekend. Op 18 mei stonden we voor het eerst in de rechtszaal en eisten we van de staatssecretaris een verbod op de verkoop. Een week later verbood Aerdts op basis van het oordeel van het Bureau Toetsing Investeringen (BTI) de overname van Solvinity. Dit “ter bescherming van het publieke belang”. Solvinity en zijn aandeelhouders tekenden bezwaar aan tegen het verbod. The Firewall en stichting Privacy First meldden zich in de procedure en werden niet veel later door de rechtbank Rotterdam aangemerkt als belanghebbenden.

Daar ging staatssecretaris Aerdts in eerste instantie niet in mee, maar na een tik op de vingers van de Rotterdamse rechter erkende ook zij Privacy First en The Firewall uiteindelijk als belanghebbenden. Eind augustus waren we aanwezig bij de besloten hoorzitting op het ministerie en afgelopen dinsdag ontving onze advocaat Nienke de Bruijn bericht van het ministerie van Economische Zaken dat het besluit in de bezwaarprocedure is genomen: de staatssecretaris houdt het verbod staande. De brief die de staatssecretaris gelijktijdig aan de Tweede Kamer stuurde, bevatte ongeveer dezelfde inhoud. “Alle relevante feiten en omstandigheden” zijn geanalyseerd en er is “aanvullend onderzoek gedaan”. De conclusie luidde opnieuw dat de overname “kan leiden tot een bedreiging van het publiek belang” en “dat een verbod noodzakelijk is”. 

Het Amerikaanse bedrijf Kyndryl had überhaupt geen bezwaar aangetekend tegen het verbod. Daaruit kon al in een vroeg stadium worden geconcludeerd dat het geen trek meer had in de overname. Dinsdagmiddag publiceerde het bedrijf een persbericht waarin het mededeelde dat het zich definitief uit de overname van Solvinity terugtrekt: “This transaction is prohibited by law and cannot be completed. We accept the result and will move on.” 

Meta’s persbijeenkomst

Kort voordat het nieuws over de Solvinity-zaak ons bereikte, verliep dinsdag de termijn die stichting Offlimits en The Firewall op 29 september aan Meta en het Frans-Italiaanse brillenconcern EssilorLuxottica hadden opgelegd. De advocaten van Meta lieten ons weten dat ze geen tijd hadden voor overleg over onze sommaties. Opmerkelijk genoeg organiseerde Meta op maandagavond wel een online persbijeenkomst voor Nederlandse journalisten. The Firewall was er niet voor uitgenodigd. Helaas, want de grote bazen in Menlo Park hadden Alex Himel, VP Wearables, naar voren geschoven om tekst en uitleg te geven. “Toen de eerste smartphones met camera uitkwamen, was er ook ophef,” luidde een van Himels argumenten. Hij maakte verder duidelijk dat zijn werkgever de bril niet van de markt ging halen.

Dat leek ons ook niet waarschijnlijk, want Meta investeerde vele tientallen miljarden in haar ‘gluurbril’. En dus hebben we op dinsdag 13 oktober bij de rechtbank in Amsterdam een datum voor een zitting aangevraagd. Een dag later werd die bekendgemaakt: op donderdag 26 november staan we om 10 uur voor de rechter. De zitting is openbaar.

Gewetenloze ontwikkelmethode

Meta brengt met haar AI-bril een ondeugdelijk product op de markt. Burgers dienen als proefkonijn en worden voorspelbaar het slachtoffer wanneer ze zonder toestemming worden gefilmd. Dat geldt ook voor mensen die in een stemhokje, bij een demonstratie of in een gesprek hun democratische rechten willen uitoefenen. Met de verkregen data traint Meta ook haar AI-systemen én deelt ze die met partners. Het product ondermijnt daarmee onze democratie, maar wij moeten dat alles maar slikken omdat Meta belooft het beter te doen. Het bedrijf vult ondertussen de eigen zakken, gewoon omdat het kan en toezichthouders niet hard genoeg ingrijpen.

Totdat het product volledig klopt en aan alle wettelijke maatstaven voldoet, is een verbod in onze ogen logisch en absoluut noodzakelijk

Deze gewetenloze ontwikkelmethode hanteert Meta al vele jaren en daarbij worden de rechten van burgers stelselmatig geschaad. Hoewel de bril een uitkomst kan zijn voor blinden en slechtzienden, is ook voor hen het product niet goed genoeg, want het schaadt ook hun privacy – en de privacy van anderen als Meta meegluurt. We moeten een grens trekken, voordat een lawine van dit soort dubieuze producten de privacy van talloze mensen zal schaden en van onze samenleving een surveillancestaat maakt. Totdat het product volledig klopt en aan alle wettelijke maatstaven voldoet, is een verbod in onze ogen logisch en absoluut noodzakelijk.

Daar staan we natuurlijk niet alleen in. De Consumentenbond sommeerde en dagvaardde Meta eveneens en eist een verbod als Meta de bril niet aanpast. We stemden de procedures op elkaar af en zullen op 26 november samen naar de rechtbank gaan. Tientallen culturele organisaties in Groningen willen de gluurbrillen weren uit gebouwen en bij evenementen. Het AD vroeg haar lezers of een algeheel verbod op het dragen van de bril in de openbare ruimte te ver gaat of niet. Meer dan 43 duizend mensen reageerden en 77 procent stemde voor een algeheel verbod. In een hoofdredactioneel commentaar wond NRC er geen doekjes om: “In een vrije samenleving kan er (...) geen plek zijn voor de AI-brillen. Ze schaden het recht op privacy van individuen, ondermijnen het onderlinge vertrouwen tussen mensen en maken de samenleving repressiever, onveiliger en onplezieriger.” En: “Juist bij AI-brillen is evident dat de maatschappelijke schade geen uitwas is, maar de essentie ervan.”

Naar de rechter dus! 

We zullen donderdag 26 november opgewekt, strijdbaar en goed voorbereid in de rechtbank verschijnen. Tegelijkertijd zijn we er terdege van doordrongen dat het een lang juridisch gevecht zal worden. Meta zal alles uit de kast halen om de procedure te frustreren en zal tot het hoogste rechtscollege – de Hoge Raad – doorprocederen. Wij zullen die weg hoe dan ook afleggen, met behulp van uw bijdrage en met de steun van de mensen die ons nog moeten ontdekken. Tegen die mensen zeg ik alvast: dank, fijn dat u met ons meedoet. 

Doe mee via deze pagina: https://www.thefirewall.eu/metabril

Eric Smit